Kiedy myślisz „biegacz górski”, kogo widzisz? Wychudzonego ultrasa o trzeciej nad ranem, sto dwudziesty kilometr, czołówka, halucynacje? Ja też tak myślałem. A potem usiadłem nad największym publicznie dostępnym zbiorem wyników biegów górskich — 2,96 miliona rezultatów z 15,5 tysiąca biegów na całym świecie, zebranych do pracy naukowej o predykcji wyników w trailu¹ — i policzyłem, jak to wygląda naprawdę.
Kilka liczb z tej analizy zmieniło moje myślenie o tym, dla kogo buduję UltraFlow. Może zmieni i Twoje — o tym, gdzie jesteś na tej mapie.
Mit pierwszy: „prawdziwe bieganie górskie zaczyna się od setki”
Nie zaczyna. 90% wszystkich startów w górach mieści się między 15 a 110 kilometrów. Biegi 110 km i dłuższe — te, o których kręci się filmy — to 7,5% startów. Nisza niszy.
Największe pojedyncze pasmo to 45–70 km — „krótkie ultra”, maraton górski z hakiem. A biegi 15–45 km — skyrace, krótki trail — to razem 40% światowych startów. Czyli statystyczny biegacz górski nie biega setek. Biega dwudziestki piątki z dwoma tysiącami metrów przewyższenia — i umówmy się, to bywa trudniejsze niż płaska setka.
Dlaczego to ważne? Bo teren rządzi się tymi samymi prawami niezależnie od kilometrów. Zbieg niszczy nogi na skyrace 25 km tak samo jak na 150 — tylko szybciej się o tym przekonujesz.
Mit drugi: „góry to męski sport”
W liczbach ogółem — 79% startujących to mężczyźni. Ale spójrz, co się dzieje, gdy skrócić dystans: na biegach do 15 km kobiety to 42% startujących. Na 15–30 km — 29%. Udział spada z dystansem, do 16% przy 70–110 km.
Kobiecy trail żyje — po prostu nie tam, gdzie skierowane są kamery. Żyje na krótkim, intensywnym, technicznym dystansie. Kolejny powód, żeby przestać utożsamiać „bieganie górskie” z setkami.
Polska: ósma siła świata (serio)
Tego się nie spodziewałem. W analizowanym zbiorze jest 29 tysięcy polskich biegaczy górskich — ósme miejsce na świecie, przed Szwajcarią i Niemcami. Przed Niemcami — krajem czterokrotnie ludniejszym, z Alpami pod nosem.
I dwie polskie osobliwości, które widać w danych:
Biegamy dłużej niż świat. Dystanse 45–110 km to 58% polskich startów (średnia światowa: 50%). Polak w górach wybiera częściej Biesa niż piętnastkę.
Startujemy częściej. W ostatnim pełnym roku analizy 39,5% aktywnych polskich biegaczy zaliczyło co najmniej dwa starty (świat: 30%). Statystyczny polski biegacz górski robi ~3 starty — więcej niż Amerykanin (2,4) czy Brytyjczyk (2,2).
A dane kończą się na 2018 roku — kiedy polski trail dopiero się rozpędzał. Wzrost w samym zbiorze: ze 154 startów rocznie do ponad 30 tysięcy w osiem lat. Dwustukrotnie.
Ile „powinno się” biec? Populacja odpowiada
Jedna z ciekawszych rzeczy, które można policzyć z takiego zbioru: rozkłady czasów dla klas tras. Nie rekordy, nie elita — środek stawki, zwykli ludzie tacy jak my. Przykłady (mediana ukończenia):
Po co Ci to? Bo pierwszym pytaniem przy każdym celu jest „ile mnie to zajmie” — a szczera odpowiedź na starcie przygotowań brzmi: tyle, co populację na podobnej trasie, dopóki Twoje własne dane nie powiedzą czegoś dokładniejszego. W UltraFlow dokładnie tak to działa: system zaczyna od uczciwego pasma z opublikowanych badań i zawęża je do Ciebie, w miarę jak poznaje Twoje długie biegi. Żadnej wróżby z sufitu z dokładnością do minuty — pasmo, które ma źródło.
Najważniejsza liczba: sezon, nie start
Ze wszystkich liczb ta jest dla mnie kluczowa: co trzeci biegacz górski na świecie — a w Polsce co drugi-trzeci — startuje więcej niż raz w roku. To znaczy, że nie przygotowuje się do biegu. Prowadzi sezon: wiosenna trzydziestka jako otwarcie, letnia siedemdziesiątka, jesienny cel główny. Trzy tapery, trzy regeneracje, przejścia między blokami, okna, w których ciało kłamie, że jest gotowe.
I to jest dokładnie moment, w którym samo „mam zegarek i plan z internetu” przestaje wystarczać — bo plan z internetu nie wie, że dwa tygodnie temu skończyłeś ultra i Twoje ścięgna są w połowie okna przebudowy, choć HRV wróciło do normy.
Zastrzeżenia (bo liczby bez zastrzeżeń to marketing)
Dane obejmują lata 2010–2018 — rynek od tego czasu wyraźnie urósł, więc proporcje są pewniejsze niż wartości bezwzględne. Zbiór opiera się na biegach z międzynarodowej bazy, co faworyzuje większe, certyfikowane imprezy. Unikalność biegaczy liczona jest w przybliżeniu. Traktuj to jako mapę terenu, nie akt notarialny.
Co z tym zrobię
UltraFlow od początku budowałem z myślą „dla biegaczy górskich, od skyrace po milera” — a te liczby mówią, że to nie było pobożne życzenie, tylko opis rynku. 90% startów w zasięgu jednego systemu, który rozumie, że VK i 150 km wymagają różnych planów — i dobiera właściwy z profilu trasy.
Prowadzisz sezon, a nie pojedynczy start?
1 sierpnia otwieram wcześniejszy dostęp dla listy oczekujących. UltraFlow prowadzi Cię od dziś do linii startu — i zna różnicę między VK a 150.
Zapisz się na waitlistęRaporty AI · wyłącznie dla celów fitness i wydajności · nie zastępują oceny certyfikowanego trenera
A za sześć dni sam sprawdzę własne liczby na 110 kilometrach. Bo najlepszym testem systemu jest własna skóra.
Tomasz · UESCA Certified Ultra Coach · Founder, UltraFlow™
Strażak KW PSP Katowice. Ultramaratończyk górski. SOG 160 km, Bieg Ultra Granią Tatr 71k, Mityczny Bies 135k.
¹ Dane: Fogliato R., Oliveira N., Yurko R., TRAP: A Predictive Framework for the Assessment of Performance in Trail Running, Journal of Quantitative Analysis in Sports (2020); publicznie udostępniony zbiór towarzyszący pracy (2,96 mln wyników, 15 527 biegów, 2010–2018). Wszystkie statystyki w tekście to agregaty własne z tego zbioru.